Autoterapia nerwu błędnego

Układ nerwowy autonomiczny to układ, który nie zależy od naszej woli, działa “instynktownie” a jego głównym celem jest nasze przetrwanie. Reguluje pracę serca, płuc, wątroby, woreczka żółciowego, żołądka, jelit, nerek i narządów płciowych.

Jeśli człowiekowi nic nie zagraża, czuje się bezpiecznie to jego ciało jest zdrowe, dobrze funkcjonuje i wykazuje zachowania angażujące społecznie (nawiązuje relacje, współdziała z innymi, komunikuje się, wspiera i dostaje wsparcie). Jeśli praca układu autonomicznego nie jest zaburzona, układ ten wraca do równowagi po sytuacji stresowej. Im więcej takich doświadczeń (powrotu do stanu balansu), tym układ ten pracuje sprawniej i jest odporniejszy. Jeśli układ nerwowy pozostaje przez dłuższy czas w sytuacji stresu, bez możliwości powrotu do równowagi, wtedy ciało zaczyna chorować i dużo trudniej powrócić do balansu.

Według teorii poliwagalnej układ ten ma pięć obwodów:

1. Pień współczulny – aktywny gdy jesteśmy w niebezpieczeństwie, mobilizuje ciało do walki lub ucieczki, wiąże się z emocjami gniewu i lęku.
2. Część brzuszna nerwu błędnego –  wspiera zachowania społeczne, współdziałanie z innymi, pomoc, dzielenie się, miłość, radość.
3. Część grzbietowa nerwu błędnego – aktywna w obliczu zagrożenia, które nas przerasta; wiąże się z “zamieraniem”, wycofaniem, zamknięciem w sobie.
4. Aktywacja pnia współczulnego i części brzusznej nerwu błędnego – manifestuje się przyjacielską rywalizacją, czyli pobudzenie z dobrymi intencjami.
5. Aktywacja części brzusznej i grzbietowej nerwu błędnego to spokój, zaufanie, intymność i poczucie bliskości.

Nerwy czaszkowe, wśród których znajduje się nerw błędny, mają za zadanie ułatwić odpoczynek i regenerację. Odpowiadają za działanie zmysłów. Podstawową funkcją nerwów czaszkowych jest zarządzanie mięśniami i odruchami, które umożliwiają zdobycie pokarmu, przyjęcie go, strawienie bądź wydalenie jakby było szkodliwe. 

Nerwy czaszkowe V, VII, X część brzuszna, IX i XI pełnią jeszcze inną funkcję. Biorą udział w tworzeniu i utrzymaniu zaangażowania społecznego, stanu odprężenia i aktywności w oparciu o poczucie bezpieczeństwa i dobrostan psychofizyczny.

Nerw błędny, jak sama nazwa mówi, błądzi po naszym ciele. Dociera aż do jamy brzucha. Jego głównym zadaniem jest odbieranie bodźców z wnętrza ciała i przekazywanie ich do mózgu. Nerw błędny to tak naprawdę dwa nerwy : brzuszny i grzbietowy, których zadania znacznie się od siebie różnią. 

Część brzuszna odpowiada za stan odprężenia i spokojne działanie. Wiąże się z uczuciami miłości, radości i satysfakcji. Ta część nerwu błędnego unerwia mięśnie w gardle, struny głosowe, krtań, serce, płuca i drogi oddechowe.

Część grzbietowa wiąże się z uczuciem bezradności, apatii i beznadziei, wycofaniem i zamknięciem w sobie. Odpowiada za reakcję “zastygania” w obliczu niebezpieczeństwa, które nas przerasta. Jego włókna docierają (poza sercem i płucami) jeszcze niżej pod przeponę i unerwiają żołądek, jelita, wątrobę, trzustkę śledzionę, pęcherz moczowy, nerki.

Dolegliwości, które mogą wiązać się z dysfunkcjami nerwów czaszkowych:

• chroniczne napięcie mięśni, ból karku i barków, pleców,
• migreny,
• napięte mięśnie twarzy, zgrzytanie zębami,
• ściskanie w gardle,
• zawroty głowy,
• problemy emocjonalne: drażliwość, apatia, poczucie beznadziei, lęk, uczucie ciężkości, zachowania depresyjne,
• zaburzenia snu, koszmary,
• trudności z koncentracją, brak decyzyjności,
• zamartwianie się,
• bóle w klatce piersiowe, krótki oddech, astma,
• zaburzenia trawienia, zaparcia, biegunki, zgaga, brak apetytu/objadanie się,
• alergie,
• częste infekcje, spadek odporności,
• spadek libido,
• problemy skórne,
• duże bóle menstruacyjne.

Jak sprawdzić czy część brzuszna nerwu błędnego jest aktywna:

1. Pomiar tętna na tętnicy promieniowej. W czasie wdechu tętno powinno przyspieszać a w czasie wydechu zwalniać. Im większa różnica tym bardziej aktywna część brzuszna nerwu błędnego.
2. Obserwacja podniebienia i języczka w trakcie wymawiania “a – a – a – a – a”. Gdy aktywne są obie gałęzie brzusznej części nerwu błędnego, podniebienie i języczek unoszą się symetrycznie.

Poniżej jest propozycja ćwiczeń do samodzielnego praktykowania. Ćwiczenia te mają za zadanie aktywować część brzuszną nerwu błędnego oraz pozostałe nerwy czaszkowe odpowiedzialne za stan zaangażowania społecznego.

Ćwiczenie podstawowe ma na celu poprawę funkcjonowania nerwu błędnego (jego części brzusznej) oraz nerwów czaszkowych V, VII, IX i XI. Prowadzi to do większego zaangażowania społecznego, czyli dobrostanu psychofizycznego:

• spleć dłonie i oprzyj na nich głowę, łokcie szeroko
• nie ruszając głową, spójrz maksymalnie w prawą stronę i utrzymaj to przez 1 minutę, bądź do momentu westchnienia, przełknięcia śliny czy ziewnięcia.
• następnie wróć wzrokiem na wprost
• ponownie nie ruszając głową, spójrz maksymalnie w lewo i utrzymaj to przez 1 minutę bądź do momentu westchnienia, przełknięcia śliny, ziewnięcia.

 

Ćwiczenie “okulary” – Między mięśniami podpotylicznymi mięśniami poruszającymi gałkami ocznymi istnieje neurologiczne połączenie.  Z tego powodu ruch gałek ocznych wpływa na napięcie bądź rozluźnienie mięśni podpotylicznych. Te z kolei wpływają na ustawienie górnych kręgów kręgosłupa szyjnego, co z kolei wpływa na krążenie krwi w tętnicach kręgowych i dotlenienie rdzenia przedłużonego (z którego biorą się nerwy czaszkowe).

• złącz kciuk i palec wskazujący, tworząc kółeczko “okulary”, obróć dłoń tak by pozostałe palce układały się na twarzy a łokcie były wysoko i szeroko
• cofnij głowę
• patrz maksymalnie w górę (na własne czoło), przez 30-60 sekund
• następnie spójrz na wprost, po czym skieruj wzrok maksymalnie w dół (na własne zęby), jednocześnie spróbuj zbliżać brodę do mostka

Inny wariant:

• obejmuj swoją głowę, tak by palce zaczepiły się za potylicę, przedramiona objęły głowę, łokcie były blisko
• patrz w górę (na własne czoło) przez 30-60 sekund
• następnie spójrz na wprost i skieruj wzrok w dół (na własne zęby), jednocześnie spróbuj zbliżyć brodę do mostka.

 

Ćwiczenie salamandry ma na celu poprawę ruchomości kręgosłupa piersiowego, zwiększenie wydolności oddechowej, poprawę krążenia w tętnicach kręgowych poprzez przywrócenie głowy do poprawnej pozycji.

Wariant 1:

• cofnij głowę
• spójrz maksymalnie w prawo i zrób skłon boczny głowy w prawo (30-60 sek)
• następnie wróć do pozycji wyjściowej
• spójrz maksymalnie w lewo i zrób skłon boczny głowy w lewo (30-60 sek)

Wariant 2:

• cofnij głowę
• spójrz maksymalnie w prawo i zrób skłon boczny w lewo (30-60 sek)
• wróć do pozycji wyjściowej
• spójrz maksymalnie w lewo i zrób skłon boczny w prawo (30-60 sek)

Wariant 3:

• pozycja czworaków, kolana pod biodrami, dłonie pod barkami, głowa cofnięta
• spójrz maksymalnie w prawo, zrób skłon boczny głowy w prawo i następnie zegnij do prawego boku cały kręgosłup (30-60 sek)
• wróć do pozycji wyjściowej
• spójrz maksymalnie w lewo, zrób skłon boczny głowy w lewo i zegnij do lewego boku cały kręgosłup (30-60 sek)

Nerw XI – mięsień czworoboczny i mięsień mostkowo-obojczykowo-sutkowy

MOS wariant 1:

• przytrzymaj prawy obojczyk lewą dłonią
• zrób skłon głowy w lewo i obróć głowę w prawo

MOS wariant 2:

• chwyć mięsień szczypcowo w momencie jego skrócenia, czyli chwytając prawy MOS, zrób skłon boczny głowy w prawo i obróć głowę w lewo

Mięsień czworoboczny

• tułów wyprostowany, głowa cofnięta, dłonie chwytają łokcie przeciwnych ramion na wysokości brzucha
• swobodnie, bez zatrzymywania wykonaj przesunięcie łokci raz w prawo raz w lewo, w czasie ruchu utrzymaj biodra nieruchomo
• powtórz 3 razy
• następnie powtórz ćwiczenie z łokciami na wysokości klatki piersiowej oraz z łokciami na wysokości głowy

Automasaż mięśni unerwianych przez nn V i VII

• punkt na przyśrodkowym łuku brwiowym
• punktu w bok od dziurki do nosa

Masaż wykonaj opuszkiem palca na trzech głębokościach: skóra (głaskanie), mięśnie ( nieco głębiej), kość (mocny docisk).

Wyrostek sutkowaty kości skroniowej – masuj kość za uchem , na poziomie skóry oraz głębiej mocniejszym naciskiem.

Małżowina uszna posiada około 200 punktów akupunkturowych, masuj małżowinę skupiając się na miejscach w których odczuwasz większy dyskomfort.

Nerw X i IX – wibracje głosowe “ommmmmmmm”, płukanie gardła.

źródła: Stanley Rosenberg “Terapeutyczna moc nerwu błędnego” Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego 2020; ; wiedza ze szkoleń specjalistycznych.